28 Mart 2017 Salı

Pânt Dini Yazı Dili ve Dilbilgisi | Savaş Çağman

Yaylanın Dini Yazı Dili olarak da söylenebilen Pânt Yazı Dili, Yeryüzünde (Gôr) hemen tüm insanlar arasında ortak dil olan Yüksek Dilin (Ava Sirti) en eski biçimidir. Pânt Lisanı, Dini Kadim Yazı Dilinin ilk biçimidir. Hemen neredeyse, Ölüm Çağı (Maldamôna) ilk çeyreğinde oluşmuştur. Sistemleşmesinin bir yüzyıl kadar sürdüğü farz edilir. Pânt Lisanı doğrudan, ardılı olan Mnotzlut Karin Lisanına (Korunmuş Yazı Dili) ve bu yazı dilinin ardılı Malśha Karin lisanına (Malśhen) kaynaklık etmiştir. Pânt Lisanı, çok eski ilahiler, bazı büyü metinleri, Kılıçlar Kitabı (Dûyvaqôsaqôsâk Bazt) adı verilen dini eserde kullanılmıştır.
Pânt Lisanı, daha sonra oluşan diğer Yegor yazı dillerinde olduğu gibi Lurin dillerine değil de, kökeni daha eski olan Rosan-Singlesih Lehçelerine dayanır. Bu yüzden genelde kelime dağarcığı bu lehçeden gelişen Tavasin Dili ve Eski Razgin Dilline daha yakındır. Saptanmış düzenli bir yazı dili oluşundan dolayı, dilbilgisi bakımından hemen tüm Rosan-Singlesih ve ardılı olan Yegor Dillerini etkilemiştir. Diğer dillere de bu dilden kelimeler geçmiştir. Pânt Lisanına ait en eski metin sekiz dizeden oluşan bir kathida’dır (övgü şiiri ya da dörtlük);

(1) Prity dayht pôlahtem hemptsem (2) Raś pra may prit vâqeren (3) Anyat ânim anyat tê (4) Nan kidentse payr sanir se (5) Pervotz ânim pervotz se tê (6) Nâmt pûsin tûlptsem hemptsem (7) Anyat ânim anyat tê (8) Payr sanir tste nan kidentse.

(1) Bekleyeceğim dedi günler boyunca (2) Gerçektende tek başına bekleyecekti (3) Acelesi olmayan eşsiz sen (4) Yarın hiçbir yerdesin (5) Başka bir şeysin eşsiz olan sen, başkasısın (6) Dua ediyoruz şu renksiz günlerde (7) Acelesi olmayan eşsiz sen (8) Yarın hiçbir yerde.

Adların Dilbilgisi Tasnifi
Pânt Lisanında isimlerin dilbigisel tasnifi açıklarken Garvarś’lar (dil uzmanları), genelde onu eylemden ya da isim köklerinden türemiş, dilin temel yapıtaşı olarak tanımlar. Yazım kuralları da isme göre düzenlenmiştir. Değişik şekillerde bükünlenen bir yapı arz eden isim, Pânt Lisanında temelde isim üç başlık altında toplanır; eril, dişi, yansız…
Bu isim kategorileri kendilerine özgü son ekler ile çekilir ve hal ekleri almaktadır. Son harf okunmaz ama ismin hangi cins olduğunu belirtir. Bu yazım kuralı hal ekleri, türetmek ekleri, hatta çoğul durumu için de geçerlidir.
Pânt Lisanında sözcükler cinslerine göre tasnif olmaktadır. Cins genelde bir kurala bağlı değildir. Ama bazı eklerle biten kelimeler ve bazı kavramların belirli cinsleri bulunur. Pânt Lisanında isimler üç temel cinse ayrılır. Bunları saymak gerekirse; “mashkas” (eril), “pama” (dişil) ve “patir” (yansız). Bu isim kategorileri kendilerine özgü son eklerle çekimlenir. Bunlar aşağıdaki hal ekleridir.

Dişil Sözcükler: Dişil sözcükler yazılırken kelime kökü okunmayan bir harfini almaktadır. Bu harf telaffuz edilmese de köklerde bulunması yazım bakımından zorunludur. Dişil kelimelerin sonunda yer alan ekler;
-a ile bitenler “êla” (tümel) bu sözcüğü çoğulu “êlê” (tümeller) şeklindedir.
-âsp ile bitenler “alâsp” (kısrak), bu sözcüğünün çoğulu “alâspê” (kısraklar) şeklindedir.
-i ile bitenler “hinthi” (genç), bu sözcüğünün çoğuluysa “hinthê” (gençler) biçimindedir.
-kts ile bitenler “pukts” (akik), bu sözcüğünün çoğulu “puktsê” (akikler) biçimindedir.
-mb ile bitenler “demb” (diş), bu sözcüğünün çoğulu “dempê” (dişler) biçimindedir.
-nt ile bitenler “tsûnt” (çevreleyen), bu sözcüğünün çoğulu (çevreleyenler) biçimindedir.
-p ile bitenler “qerp” (kirpik), bu sözcüğünün çoğulu “qerpê” (kirpikler) biçimindedir.
-r ile bitenler mûtr (insan), bu sözcüğünün çoğulu “mûtrê” (insanlar) biçimindedir.
-ûq ile bitenler vûq (cinsel olan), bu sözcüğünün çoğulu “vûqê” (cinsel olanlar) biçimindedir.
Dişil Harfi Tarif: Dişil harfi tarif, -ân, -yân ile yapılır. “Demb” (diş), kelimesi “dempân” (o dişler), “alâsp” (kısrak) kelimesinden “alâspân” (o kısraklar) biçiminde olmaktadır. 
Dişil Harfi Tarifin Çoğulu: Puktsê (şeffaflar) kelimesi “puktsâni” harfi tarifli qerpê (kirpikler) qerpâni (o kirpikler) biçiminde olmaktadır. Bunun yanında dişil sözcüklerin sayılma durumunda sözcük sadece (-i) takısı alır; qerp sayıldığında tsi qerpi (altı kirpik) biçiminde olduğu gibi. Seslenme durumunda sözcük sadece (-yô, -ô) takısı alır; “qerp” seslenildiğinde “qerpyô!” biçimindedir. Nezaketli yönelme durumunda sözcük (-yâ, -â) takısı almaktadır; mûtryâ şeklinde olmaktaydı.

Eril Sözcükler: Eril sözcükler yazılırken kelime kökü okunmayan harfini almaktadır. Bu harf telaffuz edilmese de köklerde bulunması yazım bakımından zorunludur.
-aht ile bitenler “zvâht” (mermer), bu sözcüğünün çoğulu zvâhtem (mermerler) şeklinde olmaktadır.
-ants ile bitenler “hânts” (yeşillik), bu sözcüğünün çoğulu hântsem (yeşillikler) biçimindedir.
-e ile bitenler “hembe” (gün) bu sözcüğü çoğulu hemptsem (günler) şeklindedir.
-l ile bitenler “tsqêl” (parlaklık), bu sözcüğünün çoğulu tsqêlem (parlaklıklar) biçimindedir.  
-ś ile bitenler “kêmuś” (yüz tüyü), bu sözcüğünün çoğulu kêmuśem (yüz tüyleri) biçimindedir.
-s ile bitenler “nâhtes” (gece), bu sözcüğünün çoğulu nâhttsem (geceler) biçiminde olmaktadır.
-û ile bitenler “tyû” (fazlalık), bu sözcüğünün çoğulu tûyem (fazlalıklar) biçiminde olmaktadır.
-ulb ile bitenler “tûlb” (donukluk) bu sözcüğünün çoğulu tûlptsem (donukluklar) olduğu gibidir.
-yba ile bitenler “gitônyba” (mahal) sözcüğü çoğulu gitônyem (mahaller) şeklinde olmaktadır.
Eril Harfi Tarif: Eril harfi tarif için eril kelimelerin hepsine -en ve -yen ile yapılır. Hembe (gün) kelimesi “hempên” biçiminde olmaktadır.
Eril Harfi Tarifin Çoğulu: Hembe çoğulu “hemptsem” ve tarifli hemptsemen şeklinde olmaktadır. Seslenme durumunda sözcük sadece kelime -ô, -yô son takısı alır; “hembe” kelimesinde seslenildiğinde “hempyô!”, nezaketle yönelmede sözcük -yâ takısı almaktadır; hempyâ! biçiminde olur.

Yansız Sözcükler: Yansız sözcükler yazılırken kelime kökü okunmayan bir son harf almaktadır. Bu harf telaffuz edilmese de köklerde bulunması yazım bakımından zorunludur.
-alq ile bitenler “hâlq” (kalınlık) kelimenin çoğulu “hâlqisem” (kalınlık) biçimindedir.
-de ile bitenler “dride” (titreme) bu sözcüğün çoğulu “dridsem” (titremeler) şeklinde olur.
-ir ile bitenler “nayir” (gecelik) bu sözcüğünün çoğulu “nayirûn” (gecelikler) biçimindedir.  
-n ile bitenler “Saqzin” (Ağustos) çoğulu “Saqzinne” (Ağustoslar) biçiminde olmaktadır.
-nû ile bitenler “pnû” (esmerlik) çoğulu “pnuyûn” (esmerlikler) biçiminde olmaktadır.
-tsem ile bitenler “anditsem” (kristal) bu kelimenin çoğulu “anditsyûn” (kristaller) biçimindedir.
-ty ile bitenler “okaty” (gözcü) çoğulu “okatyûn” (gözcüler) biçiminde olmaktadır.
-uy ile bitenler “qûy” (ağız) kelimesinin çoğulu “gûysem” (ağızlar) şeklindedir.
-zek ile bitenler handapzek (orman) bu sözcüğünün çoğulu handapsem şeklinde olmaktadır.
Yansız Harfi Tarif: Yansız sözcüklerde harfi tarif -in ile yapılır. Bu duruma örnek vermek gerekirse; “okaty” (göz) kelimesinin harfi tariflisi “okatyin” şeklindedir.
Yansız Harfi Tarif Çoğul: Yansız kelimeler örnek vermek gerekirse, “okaty” kelimesinin çoğulu “okatyûn” ve aynı kelimenin harfi tarifli biçimi “okatyûnin” aynı sözcüğün seslenme durumunda sözcük sadece -yô takısı alır; “okaty” kelimesinin seslenilme durumunda “okatyô!” şeklinde olmaktadır. Yansız harfi tarifin nezaketle yönelmede durumunda sözcük kökü -yâ takısı almaktadır; “okatyâ!” biçimindedir.
Tamlama: Yansız kelimelerin ismin tamlama durumunda -in ve -e eklerini almaktadır. Bu duruma örnek vermek gerekirse; nayirin dride (geceliğin titremesi), nayirin i dride (o geceliğin titremesi) şeklinde olmaktadır. Bu tamlama biçimlerinde kelimeler sonlarına aldıkları harfi tarif eklerinden arındırıldığı biçimlere yazımda rastlanabilmektedir.

Adın Durumu
Pânt Lisanında adın durumları; ilgi durumu, belirtme-yönelme durumu, bulunma durumu, ayrılma durumu, araç durumu, yokluk durumu, neden durumu, yön ve gösterme durumu, birleşik durum, yineleme durumu olarak sıralanabilir.

Dişil Sözcüklerde Adın Durumu: Pânt Lisanında dişil isimlerde belirli ön ya da son eklerin sayesinde isim çekimi yapılmaktadır. Örnek vermek gerekirse; “hinthi” (genç) ve “hinthê” (gençler)  kelimelerinin çekimleri aşağıdaki gibi;
“hinthyi” (genci), “hinthye” (gençleri), “hinthya” (gence), “hinthêya” (gençlere), “hinthnen” (gencin), “hinthêyen” (gençlerin), “pey hinthi” (gençte), “pey hinthê” (gençlerde), “zen hinthi” (gençten), “zen hinthê” (gençlerden), “hinthyua” (gençle), “hinthêyua” (gençlerle), “sir hinthi” (gençsiz), “sir hinthê” (gençsiz), “sim hinthi” (genç için), “sim hinthê” (gençler için) çekilmekteydi. 

Eril Sözcüklerde Adın Durumu: Pânt Lisanında eril isimlerde belirli ön ya da son eklerin sayesinde isim çekimi yapılmaktaydı. Buna örnek vermek gerekirse; “zvâht” (mermer) ve “zvâhtem” (mermerler)  kelimelerinin çekimleri aşağıdaki gibi;
“zvâhtsin” (mermeri), “sin zvâhtem” (mermerleri), “zvâhtnan” (mermerin), “nan zvâhtem” (mermerlerin), “as zvâht” (mermere), “as zvâhtem” (mermerlere), “zvâhtentse” (mermerde), “zvâhtementse” (mermerlerde), “zvâhtentsen” (mermerden), “zvâhtementsen” (mermerlerden), “zvâhtpe” (mermerle), “pe zvâhtem” (mermerlerle), “zvâhtsir” (mermersiz), “sir zvâhtem” (mermerlerden yoksun), “zvâhtsim” (mermer için), “sim zvâhtem” (mermerler için) gibi çekilmekteydi.    

Yansız Sözcüklerde Adın Durumu: Pânt Lisanında yansız isimlerde belirli ön ya da son eklerin sayesinde isim çekimi yapılmaktadır. Örnek vermek gerekirse; “dride” (titreme, sıtma) ve “dridsem” (titremeler) kelimelerinin çekimleri aşağıdaki gibi;
“dridebne” (titremeyi), “dridsemebne” (titremeleri), “dridbin” (titremenin), “driddsem” (titremelerin), “dridât” (titremeye), “tât dridsem” (titremelere), “dridentse” (titremede), “dridsementse” (titremelerde), “dridentsen” (titremeden), “dridsementsen” (titremelerden), “dridpe” (titremeyle), “pe dridsem” (titremelerle), “dridesir” (titremesiz), “sir dridsem” (titremesiz), “sim dride” (titreme için), “sim dridsem” (titremeler için) çekimlenmekteydi.

İsimde İyelik: İyelik Ekleri
Pânt Lisanında (Yaylanın Dini Kadim Yazı Dili) geliştirildiği diğer Yegor Dillerinde rastlanabilen iyelik son ekleri, en eski biçimlerinde dahi bulunmamaktadır. Genelde dönemin yazı dillerinde ve Yukot dillerinde rastlandığı gibi bu Yegor yazı dilinde bu özelliğe rastlanmaz. Bunun yerine “iyelik” zamirlerle anlatılmaktaydı.

İsimde İyelik: İyeliğin Zamirle Anlatımı
İyelik zamirlerle sağlanır ama bu zamirler uyum yapmaz sabittir. Bunlar; “mim” (benim), “tên (senin), “aybin” (onun), “nâmir” (bizim), “senir” (sizin), “aybsem” (onların) olarak sıralanabilir. Örneklemek gerekirse; “aybin nâhtes” (onun gecesi), “mim okatyûn” (benim gözcülerim)

Zamirler: Zamirlerin Sınıflandırılması ve Kişi Zamirleri
Kişi zamirleri “mi” [ mi ] (ben), “tê” (sen), “ayb” (o), “nâm” (biz), “san” (siz), “aybsem” (onlar) olarak sıralanır. Şahıslar dilbilgisel uyum yapmaz ama dişil kişiler için “yap” (dişi için o) olarak üçüncü tekil kullanımına rastlanır, bu metinde özellikle belirtmesi gereken yerlerde kullanılmaktadır.

“mebne” (beni), “nâmen” (bizi)
“têbne” (seni), “sanen” (sizi)
“aybne” (onu), “aybsem” (onları)

“mibin” (bana), “nâmsem” (bize)
“têbin” (sana), “sansem” (size)
“aybin” (ona), “aybsemen” (onlara)

“minen” (benim), “nâmmen” (bizim)
“tênen” (senin), sannen (sizin)
“aybnen” (onun), aybsemmen (onların)

“mentse” (bende), “nâmentse” (bizde)
“têntse” (sende), “sanentse” (sizde)
“aybentse” (onda), “aybsementse” (onlarda)

“mentsen” (benden), “nâmentsen” (bizden)
“têntsen” (senden), “sanentsen” (sizden)
“aybintsen” (ondan) “aybsementsen” (onlardan)
           
“minpe” (benimle), “nâmpen” (bizle)
“têbinpe” (seninle), “sanpen” (sizle)
“aybinpe” (onunla), “aybsemenpe” (onlarla)

“minsir” (bensiz), “nâmensir” (bizsiz)
“tênsir” (sensiz), “sansir” (sizsiz)
“aybinsir” (onsuz), “aybsemensir” (onlar olmadan)

“mensin” (benim için), “nâmensin” (bizim için)
“tênsin” (senin için), “sansin” (sizin için)
“aybsin” (onun için), “aybsemensin” (onlar için)

Zamirler: Dönüşlük Zamirleri
Dönüşlük zamirleri teklik kişilerde “pâd” ya da “and” çokluk kişilerde ise “pâdsem” ve ya “andê” olarak görülür. Çekim tablosu oluşturulurken ana kök pâ- olarak karşımıza çıkar. İyelik ekleriyle kalıplaşmış şekliyle şöyle çekilir. Kişiyle birlikte kullanılmadan özne işlevi görebilirler; 

“pâmi” (kendimi), “pânmen” (biz kendimizi)
“pâminen” (kendimin), “pânâmmen” (kendimizin)
“pâmentse” (kendimde), “pânmentse” (kendimizde)
“pâmentsen” (kendimden), “pânmentsen” (kendimizden)
“pâminpe” (kendimle), “pânâmpen” (kendimizle)
“pâminsir” (kendim olmadan), “pânâmensir” (kendimiz olmadan)
“pâmensin” (kendim için) “pânmensin” (kendimiz için)

“pâtebne” (kendini), “pâsanen” (siz kendinizi)
“pâtbin” (kendine), “pâsansem” (siz kendinize)
“pâtenen” (kendinin), “pâsannen” (kendinizin)
“pâtentse” (kendinde), “pâsanentse” (kendinizde)
“pâtentsen” (kendinden), “pâsanentsen” (kendinizden)
“pâtbinpe” (kendinle), “pâsanpen” (kendinizle)
“pâtensir” (kendi olmadan), “pâsansir” (kendiniz olmadan)
“pâtensin” (kendin için), “pâsansin” (kendiniz için)

“pâybne” (o kendisi), “pâybsem” (onlar kendileri)
“pâybin” (o kendine), “pâybsemen” (onlar kendilerine)
“pâybnen” (o kendinin), “pâybsemmen” (onlar kendilerinin)
“pâybentse” (o kendinde), “pâybsementse” (onlar kendilerinde)
“pâybintsen” (o kendinden), “pâybsementsen” (onlar kendilerinden)
“pâybinpe” (o kendinle), “pâybsemenpe” (onlar kendileriyle)
“pâybinsir” (o kendi olmadan), “pâybmensir” (onlar kendileri olmadan)
“pâybsin” (o kendi için), “pâybsemensin” (onlar kendileri için)

Zamirler: Gösterme Zamirleri
Gösterme zamirleri eril için “qu” (bu), dişil için “qo”; yansız için “says”; çoğul eril “qusem”; dişil çoğul için “qê” (bunlar) ve yansız için “saysem” (bunlar) kullanılmaktadır. O anlamına gelen “tayor” tüm biçimler için kullanılır, çoğul biçimi “tayorê” şeklindedir. Bu, işte bu anlamına gelen laf yanında, o işte, o anlamına gelen “palaf” ve sadece o anlamında kullanılan “ayb” ve söz konusu edilen anlamında kullanılan “qent” de gösterme zamirleridir.         

Dişil Gösterme Zamirleri:
“quyi” (bunu), “quye” (bunları)
“quya” (buna), “qêya” (bunlara)
“qunen” (bunun), “qêyen” (bunların)
“qi” (bunda), “pey qê” (bunlarda)
“qizen” (bundan), “zen qê” (bunlardan)
“qayua” (bununla), “qêyua” (bunlarla)
“qusir” (bunsuz), “sir qê” (bunlar olmadan)
“qusim” (bunun için), “sim qê” bunlar için)

Eril Gösterme Zamirleri:
“qosin” (bunu), “sin qem” (bunları) 
“qonan” (bunun) “nan qem” (bunların) 
“qas” (buna), “as qem” (bunlara)
“qontse” (bunda), “qomentse” (bunlarda) 
“qontsen” (bundan), “qomentsen” (bunlardan) 
“qonpe” (bunla), “pe qem” (bunlarla)
“qosir” (bunsuz), “sir qem” (bunlar olmadan) 
“qosim” (bunun için), “sim qem” (bunlar için)    

Yansız Gösterme Zamirleri:
“sayebne” (bunu), “saysemebne” (bunları)
“saybin” (bunun), “saysemme” (bunların)
“saysât” (buna), “tât saysem” (bunlara)
“sayentse” (bunda), “saysementse” (bunlarda)
“sayentsen” (bundan), “saysementsen” (bunlardan)
“sayspe” (bununla), “pe saysem” (bunlarla) 
“saysir” (bunsuz), “sir saysem” (bunlarsız)

Zamirler: Soru Zamirleri
Soru zamirleri çok çeşitlidir; “qutor” (kim), “hov” (kim), “qints” (ne), “li” (hangisi), “qimb” (kaç), “asa” (ne kadar), “sava” (kaç veya kaç tane) gibi sayılabilir. Hal çekimleri aşağıda olduğu gibidir;

“hovi” (kimi), “hove” (kimleri)
“hova” (kime), “hovya” (kimlere)
“hovnen” (kimin), “hovyen” (kimlerin)
“hovyi” (kimde), “pey hove” (kimlerde)
“hovzen” (kimden), “zen hove” (kimlerden)
“hovpe” (kiminle), “hovyua” (kimlerle)
“hovsir” (kimsiz), “sir hove” (kimler olmadan)
“hovsim” (kimin için), “sim hove” (kimler için)

“qintsin” (neyi), “sin qintsem” (neleri) 
“qitsnan” (neyin), “nan qintsem” (nelerin) 
“as qints” (neye), “as qintsem” (nelere) 
“qintsentse” (neyde), “qintsementse” (nelerde) 
“qintsentsen” (neyden), “qintsementsen” (nelerden) 
“qintspe” (neyle), “pe qintsem” (nelerle)
“qintsir” (neysiz), “sir qintsem” (nelerden yoksun)
“qintsim” (ne için), “sim qintsem” (neler için)    

“qimbyi” (kaçı), “qimmê” (kaçları)
“qimya (kaça), “qimmêya” (kaçlara)
“qimnen” (kaçın), “qimmêyen” (kaçların)
“pey qimb” (kaçta), “pey qimmê” (kaçlarda)
“zen qimb” (kaçtan), “zen qimmê” (kaçlardan)
“qimua” (kaçla), “qimmêyua” (kaçla)
“sim qimb” (kaç için), “sim qimmê” (kaçlar için)

Zamirler: Belirsizlik Zamirleri
Belirsizlik zamirlerinin çoğu başına istek ve tasarı halini belirten sa- ön eki getirilerek yapılır. Örneğin “saqtor” (herhangi biri) “sahv” (herhangi biri), “saqnits” (bir şey), “sali” (hangi bir çeşit), “saqimb” (herhangi sayılmış bir şey), “sva” (herhangi bir tane, herhangi bir miktar) gibi sayılabilir. Hal çekimleri yukarıda olduğu gibidir. Bunların dışında belirsiz zamir olarak kullanılan birkaç kelime daha vardır; “tzan” (her), “pra” (hep), “sivra” (hepsi), “tzanvaq” (her biri), “tzanov” (her kim), “pervotz” (başka), “tydher” (başka), “hurits” (öbürü), “su” [ su ] (çok), “paqi” (az) diğer belirsiz zamirlerdir.   

Zamirler: Olumsuz Zamirler
Olumsuz zamirler, olumsuzlayıcı nan- öneki ile yapılan kelimelere yer verir. Bunun Örneğin olumsuz zamirler nan “qutor” (hiç kimse) “nahv” (hiç kimse) “nan qints” (hiçbir nesne) “linan” (hiç biri) gibi sayılabilir. Hal çekimleri aşağıda olduğu gibidir;

Zamirler: İyelik Zamirleri
İyelik zamirleri birinci biçimiyle ne son eki getirilerek yapılmaktadır. Bu biçim en eski çekim biçimidir. Daha sonra bazı özel durumlar da bulunmuştur, ama buna Mnotzlut Karin lisanında daha çok rastlanır: “minenne” (benimki) “nâmmenne” (bizimki) “tênena” seninki) “sanena” (sizinki), “aybnena” (onunki) “aybsemene” (onlarınki)

Sıfatlar: Sıfat İşlevli Kelimelerin Sınıflandırılması
Sıfat yapan ekler dişil uyumda -i eril uyumda -ir ve yansız uyumda -si soneklerini alarak yapılır. Bunlar genelde ortak isim köklerine ya da fiillere getirilebilir;

Eril Kelimelerde:
Tekil; “alâsp zvâhtir” (donuk, mermersi at)
Çoğul; “alâspê zvâhtêr” (donuk, mermersi atlar) 
Dişil Kelimelerde:
Tekil; “nâhtes zvâhti” (donuk gece)
Çoğul; “nâhttsem zvâhtim” (donuk kristal)  
Yansız Kelimelerde:
Tekil; “anditsem zvâhtsi” (donuk kristal)
Çoğul; “anditsyûn zvâhtyûs” (donuk kristal)

Sıfatlar: Niteleme Sıfatları
Pânt Lisanında adlar başka adları nitelemek için de kullanılabilir. Niteleyici ad herhangi bir addan oluşabilir ve ek almadan kullanılabilir ya da -ab [ -şb ], -ib [ -ib ] soneki ile kullanılır. Örneğin "qure” (renk) kelimesinden “qurib fâq” (renkli yanak) olduğu gibi. Bunun dışında isim ek almadan da nitelemede kullanılır. Renkler uyum yapmaz, tümüyle sabittirler;

Eril Kelimelerde:
Tekil; “alâsp hanir” (mavi at)
Çoğul; “alâspê hanir” (mavi atlar)
Dişil Kelimelerde:
Tekil; “nâhtes hanir” (mavi gece)
Çoğul; “nâhttsem hanir” (mavi geceler)
Yansız Kelimelerde:
Tekil; “anditsem hanir” (mavi kristal)
Çoğul; “anditsyûn hanir” (mavi kristaller)

Sıfatlar: Belirtme Sıfatlarından Gösterme Sıfatları
Gösterme sıfatları, gösterme zamirlerinden farklı da olabilir aynı da. Genelde “aybin” zamiri bu iş için kullanılmaktadır. Ama özel durumlarda bulunur. Bu anlamında gösterme sıfatı “yes” (dişil), “yês” (dişil çoğul), “yas” (eril),  “yasen” (eril çoğul), “yin” (yansız), “yûn” (yansız çoğul) kullanılır. İnsanları ve onlara ait nesneleri göstermek için “set” (dişil), “sêt” (dişil çoğul), “sat” (eril), “saten” (eril çoğul), “sit” (yansız), “sût” (yansız çoğul) kullanılır, ve kavramları göstermek için “kû” kullanılmaktadır ve bu sıfat uyum yapmaz.
“yes tûp” (o kuyu), “yês tûbê” (o kuyular), “yas uś” (o yüz), “yasen uśem” (o yüzler), “yin ispen” (o metruk yer), “yûn ispensem” (o metruk yerler), “set oka” (o göz), “kû gitônyba” (o mahal), “kû sin zvâhtem alâspir” (bu ak mermerleri)  
    
Sıfatlar: Belirtme Sıfatlarından Belirsizlik Sıfatları
Bu sıfatlar uyum yapmayan sabit sıfatlardır “tsta” (her), “pur” (her), “qert” (bütün), “mend” (olanca), “qats” (her kişi), “laq” (tüm bütün), “tsim” (çok fazla), “say” (az sayıda) bu sıfatları oluşturur;
“tsim hôrosem” (çok sayıda adam), “laq hôntirap” (bütün on dokuzluk kişiler), “pur hôros” (her adam), “tsta ispen” (her harabe), “qert hembe” (bütün gün)

Sıfatlar: Belirtme Sıfatlarından Soru Sıfatları
Bu sıfatlar daima ile durumuyla kullanılmaktadır, yine kişiye göre uyum yapmamaktadır. Sabit bir değer taşıyan “sih” sıfatı bu işlevi görür;
“sih dedyua?” (“dedi” kelimesinden nasıl bir hileyle?)
“sih pûspe” (“pûse” kelimesinden nasıl bir öpüş böyle?)  

Sıfatlar: Belirtme Sıfatlarından Sayı Sıfatları
Özel bir durum taşımamaktadır. Sayılar başlığı altında verilen biçimlerle kullanılmaktadır. Sayılmış nesnelerde harfi tarifli biçim kullanılması zorunludur.

Sıfatlar: Sıfatlarla Karşılaştırılma Durumu Üstünlük Derecesi
Üstünlük derecesi iki yolla yapılır; söz dizimi yolu ile ya da “-um” ve bu ekle aynı işlevi gören “tsoran” kelimesi sayesinde;

“alâsp zvâhtir qo tste payr tsoran vâq hôrosyen”
(Bu mermersi at bir adamdan daha güzeldir)    
“tsim hôrosem tste pâhsi tsoran say hôrosyenem”
(Çok sayıda adam az sayıda adamdan daha güçlüdür)

“pnû” (esmer), “pnum” (daha esmer)
“hinthi” (genç), “hinthum” (daha genç)

Sıfatlar: Sıfatlarla Karşılaştırılma Durumu En Üstünlük Derecesi
Sıfatlarda en üstünlük derecesi sıfatın iki kez tekrarıyla yapılmaktadır. Ayrıca başka bir yöntem de söz dizimiyle bu anlamı vermektir;
“qo tste payr alâsp zvâhtir tsoran hôrosyen”
 (Bu mermersi at bir adamdan çok çok daha güzeldir)  

“pnû” (esmer), “pnum” (daha esmer), “pnû in pnum” (esmer mi esmer, çok fazla esmer) 
“hinthi” (genç), “hinthum” (daha genç), “hinthin hinthum” (genç mi genç, çok fazla genç)

 
“qo tste pâhsi tsim hôrosem tsoran say hôrosyenem”
 (Çok sayıda adam az sayıda adamdan çok daha güçlüdür)

“hanir nayirin hanir” (masmavi geceler)
“diraze tarzin diraze” (kıpkızıl mart ayı) 

Sıfatlar: Sıfatların Çekimi
Sıfatların çekiminde daima “-en” eki kullanılır. Bu sadece herhangi bir sıfat eki almadan kullanılabilen sıfat kelimelerde olmaktadır, örneğin “hanir” (mavi) sıfatı “haniren” (mavi olan) biçimini alır. Diğer sıfatlaşmış isimlerde “-yi” son eki alarak ve isimin hallerine göre çekilerek yapılır ve burada uyum söz konusudur.

“haniren” (mavi olan)
“dirazen” (kızıl olan)
“terqen” (uzun boylu olan)
“haryen” (gri olan)
“duryen” (yalan olan)

Eril Sıfat Durumu; “zvâhtyir” (donuk olan), “zvâhtêr” (donuk), “zvâhtyêr” (donuk olanlar) 
Dişil Sıfat Durumu; “zvâhti” (donuk), “zvâhtyi” (donuk olan), “zvâhtim” (donuk), “zvâhtyim”
Yansız Sıfat Durumu; “zvâhtsi” (donuk), “zvâhtsyi” (donuk olan), “zvâhtyûs” (donuk), “zvâhtiyûs” (donuk olanlar) 

Bunun dışında sanki dişilmiş gibi çekilen bir sıfat özelliği alır eğer tanımlayıcı ve bu arada isim hal ekleri alması gerekiyorsa;

“zvâhtyêre” (donuk olanları), “zvâhtrya” (donuk olana), “zvâhtrêya” (donuk olanlara), zvâhtyirnen (donuk olanın), zvâhtyêren (donuk olanların), pey zvâhtyir (donuk olanda), pey zvâhtyêr  (donuk olanlarda), zen zvâhtyir  (donuk olandan), zen zvâhtyêr (donuk olanlardan), zvâhtyirua (donuk olanla), zvâhtyêrua (donuk olanlarla), sir zvâhtyir (donuk olmayan), sir zvâhtyêr (donuk olmayanlar), “sim zvâhtyir” (donuk olan için), “sim zvâhtyêr” (donuk olanlar için)…

Sayılar: Sayıların Sınıflandırılması Asıl Sayılar
Asıl sayıların sınıflandırılmasında sayılar biri ismi niteledikleri zaman kısa biçimleriyle, diğer durumlarda ise uzun biçimleriyle kullanılmaktadır.  Uzun biçemde uyum bulunur ama kısa biçemde uyuma rastlanmaz.

Kısa Biçim; “vâq” (bir), “dûy” (iki), “târ” (üç), “safôr” (dört), “pânz” (beş), “tsi” (altı), “tsêt” (yedi), “sâk” (sekiz), “tir” (dokuz), “hôn” (on)
Uzun Biçim Dişil Hal; “vânq” (bir), “tay” (iki), “tur” (üç), “petûr” (dört), “pânz” (beş), “tsi” (altı), “tsêt” (yedi), “sâk” (sekiz), “tir” (dokuz), “hôn” (on)
Uzun Biçim Eril Hal; “âr” (bir), “di” (iki), “ter” (üç), “petur” (dört), “panz” (beş), “si” (altı), “shêt” (yedi), “shât” (sekiz), “tir (dokuz) “hôn” (on)
Uzun Biçim Yansız Hal; “âni” (bir), “dûs” (iki), “têr” (üç), “petôr” (dört), “tzin” (beş), “si” (altı), “syêt” (yedi), “tân” (sekiz), “nir” (dokuz), “dis” (on)

Örnek vermek gerekirse; “âni pâmi” (bir kendimi), “vâq alâsp” (bir at), “vânq alâsp zvâhtir” (bir mermersi at), “syêt dridebne” (yedi titremeyi), “tsêt dridsem” (yedi titreme-çoğul), “nir anditsem” (dokuz parlaklık- burada işaret edilen kesin olduğu için yansız isme gelen dokuz kullanıldı)

Diğer sayılar gelince; “vâqi” (on bir), “tûyi” (on iki), “dâri” (on üç), “sâvi” (dört), pinz (on beş), tsits (on altı), hôntsêt (on yedi), hônsâk (on sekiz), hôntir (on dokuz), dûyô (yirmi), târô (otuz), savô (kırk), pinzô (elli), tsô (altmış), tsêttô (yetmiş), saqô (seksen), tirô (doksan), vâqô (yüz), mênytse (bin), mênytsevâqôpinzôtsêt (bin yüz elli yedi) şeklindedir...

Sayılar: Sıra Sayılar
Sıra sayılar -miz son eki ile yapılmaktadır ve sayıların kısa biçimleri kullanılır. Bu ek içinde uyum yapmaz ve dişil eril farkı ya da çoğulluk barındırmaz. Örnek vâqmiz (birinci), dûymiz (ikinci), târmiz (üçüncü) şeklinde verilebilir.

Sayılar: Üleştirme Sayıları
Üleştirme sayı eki olarak -san eki kullanılmaktadır. Bu sonekin kullanılması dışında başka türlü de ifade edilebilir, bu ifade etme biçimi âni pas âni şeklindedir ve birer birer anlamına gelmektedir.
Bu sonekin kullanışı yansız hal ile yapılır, ondan büyük olan sayılarda kısa ifade biçimi kullanılmaktadır; ânit (birer), dûsit (ikişer), têrit (üçer), petôrt (dörder), tzint (beşer), siyit (altışar), sêyit (yedişer), tânit (sekizer), nirt (dokuzar), dist (onar), vâqit (on birer), tûyit (on ikişer), dârit (on üçer), târôt (otuzar) ve bunun gibidir.

Sayılar: Topluluk Sayıları
Topluluk sayıları genelde ismin eril dişil ya da yansız haline göre getirilen sayının kendisinden oluşur; nâmân (d. bizim birimiz), nâmenânq (d.ç. bizim birimizi), nâmtay (d. bizim ikimiz), nâmentay (d.ç. bizim ikimizi), nâmtur (d. bizim üçümüz), nâmentur (d.ç. bizim üçümüzü), nâmbtûr (d. bizim dördümüz), nâmenbtûr (d.ç. bizim dördümüzü) ve bunun gibi; sanân (d. sizin biriniz), sannân (d.ç. sizin birinizi), sanentsi (d. sizin altınızı) ve bunun gibi.
Bunun yanında; vâqey (bir başına), dûey (iki kişi), târeype (üç kişiyle), dûeype (iki kişiyle), târeyentsen (üç kişiden), safer (dört kişi), pânzey (beş kişi) ve bunun gibi bir kullanıma da rastlanmaktadır.

Sayılar: Kesir Sayılar
Bu yazı lisanında kesir sayıları kısa sayılarla kullanılmaktadır. Bu da genelde asal sayıların yan yana yazılmasıyla şu şekilde; dûybin vâqentsen (ikinin birinden yani ikide bir yarım anlamına gelen hsim kelimesi ile aynı), safôrbin vâqentsen  (dörtte bir çeyrek anlamına gelen tsêrk ile aynı anlamdadır), târbin vâqentsen (üçte bir) elde edilir.

Sayılar: Yaklaşık Sayılar
Sayılarla yapılan yaklaşık sayıların birkaç biçimi şu şekillerde; “Yin ispen tste lat mênytse kirtyûn” (o metruk yer yaklaşık bin yaşındadır), “Yin ispen tste puyst mênytse kirtyûn” (o metruk yer hemen hemen bin yaşındadır), “Haryen hôros tste tsôntsen kirtyûn” (gri olan yaşlı adam altmış yaşındandır yani altmış olabilir), haryen hôros tste tsônpe kirtyûn (yaşlı adam altmış yaşıyladır yani altmış yaşında olabilir),bulunmaktadır.

Belirteç İşlevli Kelimeler: Belirteç İşlevli Kelimelerin Sınıflandırılması
Sonradan oluşacağı gibi belirteçler özel morfolojik işaretler taşımazlar. Sadece belirteç işlevli kelimelerle yapılan bir yapı söz konusudur. Aşağıda belirtilen türde sınıflandırırsak;

Belirteç İşlevli Kelimeler: Yer-Yön Belirteçleri
Eylemleri niteleme konusunda yer yön belirteçleri sırasıyla; “avran” (burada), “hêndentse” (burada), “theidha” (orada), “avrentse” (yukarıda), “yerentse” (uzakta), “yerentsen” (uzaktan), “avrât” (buraya), “pavel” (ön tarafta), “pavlât” (öne doğru), “nan kindentse” (hiçbir yerde), “pravmentsen” (arkadan), “qâdzya kindentse” (herhangi bir yerde) ve bunun gibidir.

Belirteç İşlevli Kelimeler: Zaman Belirteçleri
Eylemleri niteleme konusunda zaman belirteçleri sırasıyla; “aratentsen” (önceden), “payr âsut” (bugün), “payr sanir” (yarın), “payr ima” (şimdi), “payr imya” (şimdiye kadar), “payr mêt paqi” (son zamanlarda), “payr yâst” (başlangıçtan beri), “payr nâhtsyen” (geceleyin), “payr mes tsehdin” (devamlı), “payr taventse” (ileride), “payr tsinyba” (eskiden), “paht” (sık sık), “payr edyen” (dünden beri), “payr ayb” (geldiğinden beri), “payr sin hemptsem” (gündüzleri), “payr nâhtsyen mêt hempên” (gece gündüz), “payr sin nâhttsem” (geceleri), “payr vâqmiz” (ilk önce), “pari yast” (ömür boyu ya da sonsuza değin anlamında) şeklindedir. 

Belirteç İşlevli Kelimeler: Tarz Belirteçleri
Eylemleri niteleme konusunda tarz belirteçleri sırasıyla, tarzı anlamına gelen merye eğer benzerlik gibi olma durumu belirtiliyorsa avre ya da kelimesi dışında son ek olarak “-men” ve halinde anlamına gelen rast son ek olarak yazılırsa “-ast” olarak anlamına gelen “sumb-” öneki ve gibi anlamına gelen “-si”, son ekleriyle verilmektedir; “tsilast” (çabucak), “tsilmen” (çok çabuk), “hyilmast” (sessizce), “rast hovi” (her nasılsa), “tsasartin” (ansızın), “dhrimen” (yiğitçe), “asper” (öyle), “hinthsi” (genç gibi), “pirmen” (erkekçe), “hyatssi” (kız gibi), “sumb kart” (gönüllü olarak), “sumb dûsit” (çift halinde), “merye nêtvan” (yeniden), “anyat” (yavaş), “qale” (yavaş), “srta” (sert yoğun), “hyilast” (ince-ince), “surast” (kısaca), “raś” (doğru), “prant” (gerçekten), “avre prant” (doğru olarak), “teyast” (ayrıntılı olarak). Örnek vermek gerekirse; “mûtr silen hyatssi” (kız gibi davranan adam), “sonya silin pirmen” (yiğitçe davranan kız), “nâhtes silûn hyilmast” (sessizce davranan gece).

Belirteç İşlevli Kelimeler: Neden Ve Amaç Belirteçleri
Eylemleri niteleme konusunda neden ve amaç belirteçleri sırasıyla; “âhars” (bilinmeyen bir nedenle), “harse” (bilerek isteyerek) anlamına gelen iki belirteçle kullanılır.

Belirteç İşlevli Kelimeler: Nicelik Belirteçleri
Eylemleri niteleme konusunda nicelik belirteçleri sırasıyla “paqen” (az), “tyû” (çok), “tslayin” (büyük ölçüde), “hyits” (biraz), “fit” (çok, daha çok), “vâqeren” (tek başına), “pantsah” (tümüyle), “fitr” (tümüyle), “tsutsiren” ( sayısız, ölçüsüz), “menbe” (ne kadar).

Son Takılar: Takıların Sınıflandırılması
Sınıflandırma olarak anlamlarına ve istemlerine göre sınıflandırılsa da son takılar, aslında alt başlıklar uyum ve fiil gruplarına göre de yorumlanmasını gerektirir.

Son Takılar: Anlamlarına Göre Son Takılar Yer-Yön Gösteren Son Takılar
Anlamına göre sıralanan son takılar adından anlaşıldığı gibi niteledikleri isimden ya da fiil grubundan sonra gelir ve o ismin veya fiil grubunu eğer simse niceliğine ve cinsine göre uyum yaparlar, bunlar; dan (d) (içinden) danê (d.ç) daht (e) (içinden) dahtem (e.ç) (içinden) dahtû (y) (içinden) dahtyûn (y.ç) (içinden) tafra (d) (etrafından) tafêr (d.ç) (etrafından) tafraht (e) (etrafından) tafrahtem (e.ç) (etrafından) tafty (y) (etrafından) taftyûn (y.ç) (etrafından) anta (d) (karşı) antê (d.ç) (karşı) anet (e) (karşı) anettsem (e.ç) (karşı) antir (y) (karşı) antirûn (y.ç) (karşı) pôl (d) (boyunca) pôlê (d.ç) (boyunca) pôlaht (e) (boyunca) pôlahtem (e.ç) (boyunca) pôlty (y) (boyunca) pôltyûn (y.ç) (boyunca)  luyt (d) (ötesinde) luytê (d.ç) (ötesinde) leyt (e) (ötesinde) leytsem (e.ç) (ötesinde) luyde (y) (ötesinde) luytsem (y.ç) (ötesinde)

Son Takılar: Anlamlarına Göre Son Takılar Zaman Gösteren Son Takılar
Son takılar genelde ayrı yazılır ama son ek gibi kullanıldıkları da olur; sûn (...den başlayarak) payr sir (...e kadar) seyr (...e kadar) se (...e kadar) rast hovi sûn hemptsem (her nasılsa günlerin başlangıcından beri)

payr sir artin (uyanana kadar)
seyr tsêttô (yetmişe kadar)
se minen ispen (benim viraneme kadar)

Son Takılar: Neden Gösteren Sontakılar
Neden gösteren son takılar uyum yapmaz ve hep ayrı yazılma eğilimi gösterir; “prâvit” (...e göre / ...den ötürü), “pâv” (...e göre- sesli önünde), “pâvi” (...e göre- sessiz önünde), “pâventsen” (...den ötürü), “pâventse” (için), “pamar” (için). 

Son Takılar: Karşılaştırma Gösteren Son Takılar
Karşılaştırma belirten son takılarda; “meryen” (gibi), “meryentse” (tarzında, biçiminde) şeklinde örneklenebilir.

Bağlaçlar: Bağlaçların Sınıflandırılması
İki kısma ayırarak inceleye biliriz. Birinci tür Sıralama Bağlaçları ve Yan Cümle Bağlaçları. Bunlar uyum yapmayan sabit yapılardır.

Bağlaçlar: Sıralama Bağlaçları Bağlayıcı Bağlaçlar
Sıralama bağlaçlarından bazıları; “mêt” (ve), “e” (ile), biçimindedir. Sabit isimlere son ek olarak gelen -yev de bu görevi görür.

Bağlaçlar: Sıralama Bağlaçları Çeliştirici Bağlaçlar
Sıralama bağlaçları çeliştirici bağlaçlara bu lisanda tek örnek bulunur; “mas” (fakat / ama / ancak)

Bağlaçlar: Sıralama Bağlaçları Ayrık Bağlaçlar
Sıra bağlaçlar çok yaygın kullanılır; “e... e...” (ya... ya...), “yev... yev” (ya... ya...), “anin... ani” (bir... bir... / bir... bir daha), “kin... kin” (ne... ne...). Örneklemek gerekirse;
“e kirand e pesyba” ( ya kitap ya inanç)
“yev mûtr silen hyatssi yev sonya silin pirmen śene luytsimê” (ya kız gibi davranan adamla yiğitçe davranan kız aynı kişiyse)
“anin nâhtes silûn hyilmast denay ani” (sessizce davranan gece bir bir söyledi).

Bağlaçlar: Yan Cümle Bağlaçları Koşul Bağlaçları
Yan cümle bağlaçları koşul bağlaçları olarak; “hseô / tsan” (eğer... bile), “tsan / nas” (eğer... bile) olarak karşımıza çıkar.  Örneklemek gerekirse;

“hseô pendi tsan” (Eğer ifadesiyle zarar verecek olsa bile)
“tsan ayb nas pendi” (Eğer o ifadesiyle zarar verecek olsa bile)

Bağlaçlar: Yan Cümle Bağlaçları Neden-Sonuç Bağlaçları
Yan tümce bağlaçlarında; “pamar” (için) kullanılır.

Bağlaçlar: Yan Cümle Bağlaçları Amaç Bağlaçları
Amaç bildiren bağlaçlarda hitap iki şekilde olmaktadır; “tsan dendis ens” (neden dersen), “tsan dendip ens” (neden derseniz). 

Bağlaçlar: Yan Cümle Bağlaçları Ödünleyici Bağlaçlar
Ödünleyici bağlaçları; “nas tste qutor” (olsa bile) “nas śene hov” (olsa bile), “nas tste sava” (olsa bile), “nas śene qints” (olsa bile), “nas śene qimb” (olsa bile), “nas tste asa” (olsa bile) biçimindedir. Örnek vermek gerekirse; “nas tste qutor ayb” (o olsa bile), “nas tste sava hônsâk” (on sekiz olsa bile), “nas śene qimb” (siz kaç kişi olsanız bile).
 
İlgeçler: Pekiştirme İlgeçleri
Pekiştirme ilgeçleri “ta” ve “ant” son ekiyle belirtilen pek de işlek olmayan bir biçemdir. Örneklemek gerekirse; “duruy ta ayb tste hônsâk” (Yalancıktan da bu on sekizdi), “ant ayb duruy tste hônsâk” (yalancıktan da bu on sekizdi)

İlgeçler: Gösterme İlgeçleri
Gösterme ilgeçleri “pês” (işte) anlamına gelir. Örneklemek gerekirse; “pês ayb!” (işte o!).

İlgeçler: Soru İlgeçleri
Soru ilgeçleri anlamında yine az işlek olan “-tsem” son eki kullanılır, bu ekten sonra kullanılan işareti soru işareti olarak son harfe ulanır. Eğer son harf kuyruklu ile şeklinde bir yazma yoluna gidilir. Soru ilgecini örneklemek gerekirse; “penaymi tsem yunentse” (biz nerede ifadeyle zarar veriyoruz)  

İlgeçler: Olumsuzlayıcı İlgeçler
Olumsuzlayıcı ilgeçler sadece bir tanedir ve “en” kelimesidir. Ayrıca “en” kelimesi hayır anlamına da gelir evet kelimesi ise “tayit” kelimesidir. Örneklersek; “ayb tste hônsâk en?” (şu on sekiz değil mi?) 

İlgeçler: Sınırlayıcı ilgeçler
Sınırlayıcı ilgeçler genelde kelimeye getirilen ön kelimelerle verilir, bunlar çok işlek değildir; tstset (ancak) qants (ancak) qin (ancak) 

ayb silen hyatssi qants tste hôrosyen  
(O kız gibi davranandır ancak adamdır)
sonya silin pirmen tstset pendi
(Ancak yiğitçe davranan kız ifadesiyle zarar verecek)    
moha qin tana mes (Açıl ancak deli olma)

Duyguları İfade Eden Ünlemler
Kelimelerin genelde ünlemli olduğunu belirtmek için üst çizgisi ile yazıldığına rastlanmaktadır; “Ay” (ah), “Voy” (ey), “E hey” (hey), “A!” (ah!), “Uy!” (of!), “Hay!” (şaşkınlık ifade eden)

Eylemler: Eylemlerin Sınıflandırılması
Bu yazı lisanında eylemler en arkaik biçimiyle kullanılmaktadır. Bunun iki ana tipi bulunmaktadır; yardımcı fille sağlanan zaman ve çekimli zaman, ikisi arasında büyük bir fark gözlenmez. Kişi ekleri üç biçimdedir;

Birinci Tip: 1nci tekil kişi: -im, 2nci tekil kişi: -is, 3ncü tekil kişi: -i, 1nci çoğul kişi: -imi, 2nci çoğul kişi: -ip, 3ncü çoğul kişi: -is
İkinci Tip: 1nci tekil kişi: -i, 2nci tekil kişi: -in, 3ncü tekil kişi: -i, 1nci çoğul kişi: -ens, 2nci çoğul kişi: -its, 3ncü çoğul kişi: -nd
Üçüncü Tip: 1nci tekil kişi: -ip, 2nci tekil kişi: -in, 3ncü tekil kişi: -t, 1nci çoğul kişi: -pir, 2nci çoğul kişi: -ir, 3ncü çoğul kişi: -śi

Fiil çekimleri bu bağlamda getirilecek zaman ekleri ve sonrasında getirilecek kişi ekleriyle yapılmaktadır. Bu çekim tablosunda zaman bahsinden sonra belirtilecektir.

Eylemler: Zamanlar Şimdiki Zaman
Zaman ekleri şimdiki zaman için -a ekidir, bundan sonra kişi eki getirilir birinci tür fiillerdeki kişi ekinde bulunan -i sesi, -y sesine dönüşür. Burada ikinci grup yani -e ile biten fillere örnek verilmiştir. 

Birinci Grup Fiiller: Örnek olarak “penû-” (ifadeyle zarar vermek) fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) penam
(sen) penas
(o), penay
(biz) penaymi
(siz) penayp
(onlar) penays

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) may peni
(sen) tayn peni
(o) ayb peni
(biz) nâymen penin
(siz) saynen penin
(onlar) aybsem penin

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes penam
(sen) mes penas  
(o) mes penay  
(biz) mes penaymi
(siz) mes penayp  
(onlar) mes penays  

Aynı fiilin daha az işlek olan başka bir olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) penames
(sen) pennames  
(o) penaymes
(biz) penameys
(siz) penaybmes
(onlar) penaysmes

Ya da basit biçem için olumsuzlama;
(ben) may penimes
(sen) tayn penimes
(o) ayb penimes
(biz) nâymen peninmes
(siz) saynen peninmes
(onlar) aybsem peninmes

İkinci Grup Fiiller: pûse- dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin gelişi değişir;

(ben) pûsay
(sen) pûsan
(o) pûsi
(biz) pûsens
(siz) pûsits
(onlar) pûsend

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) may pûsi
(sen) tayn pûsi
(o) ayb pûsi
(biz) nâymen pûsin
(siz) saynen pûsin
(onlar) aybsem pûsin 

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pûsay
(sen) mes pûsan
(o) mes pûsi
(biz) mes pûsens
(siz) mes pûsits
(onlar) pûsend

Aynı fiilin daha az işlek olan başka bir olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) pûsayms
(sen) pûsams
(o) pûsims
(biz) pûsemes
(siz) pûsitmes
(onlar) pûsendes

Ya da basit biçem için olumsuzlama;
(ben) may pûsimes
(sen) tayn pûsimes
(o) ayb pûsimes
(biz) nâymen pûsinmes
(siz) saynen pûsinmes
(onlar) aybsem pûsinmes

Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda sên- olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) sim
(sen) se
(o) tste
(biz) śemi
(siz) śeni
(onlar) śene

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) may si
(sen) tayn si
(o) ayb si
(biz) nâymen sin
(siz) saynen sin
(onlar) aybsem sin 

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes sim
(sen) mes se  
(o) mes tste  
(biz) mes śemi  
(siz) mes śeni  
(onlar) mes śene  

Ya da basit biçem için olumsuzlama;
(ben) may simes
(sen) tayn simes
(o) ayb simes
(biz) nâymen sinmes
(siz) saynen sinmes
(onlar) aybsem sinmes 

Eylemler: Zamanlar Gelecek Zaman
Zaman ekleri şimdiki zaman için -d ekidir, bundan sonra kişi eki getirilir, bu sayede gelecek ya da basit gelecek zaman yapılmış olur. Bu ek önce geldiği harfe göre -t ya da -id [ya da -it biçimine dönüşebilir. 

Birinci Grup Fiiller: penû- ifadeyle zarar vermek fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) pendim
(sen) pendis
(o) pendi
(biz) pendmi
(siz) pendip
(onlar) pendis

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) mit peni
(sen) têt peni
(o) ayt peni  
(biz) nâmt penin
(siz) sant penin
(onlar) aytsem penin

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pendim
(sen) mes pendis  
(o) mes pendi  
(biz) mes pendmi  
(siz) mes pendip  
(onlar) mes pendis  

Ya da basit biçem için olumsuzlama;
(mi ben) mit penimes
(tê sen) têt penimes
(şyb o) ayt penimes  
(n0m biz) nâmt peninmes
(sşn siz) sant peninmes
(şybsem onlar) aytsem peninmes

İkinci Grup Fiiller: pûse- dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin gelişi değişir;

(ben) pûsty
(sen) pûstin
(o) pûsti
(biz) pûstens
(siz) pûstits
(onlar) pûstind

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) mit pûsi
(sen) têt pûsi
(o) ayt pûsi
(biz) nâmt pûsin
(siz) sant pûsin
(onlar) aytsem pûsin

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pûsty
(tsen) mes pûstin
(o) mes pûsti
(biz) mes pûstens
(siz) mes pûstits
(onlar) mes pûstind

Ya da basit biçem için olumsuzlama;
(ben) mit pûsimes
(sen) têt pûsimes
(o) ayt pûsimes
(biz) nâmt pûsinmes
(siz) sant pûsinmes
(onlar) aytsem pûsinmes
 
Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda sên- olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) śtip
(sen) śtin
(o) tstid
(biz) śtpir
(siz) śtir
(onlar) śtsi

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) mit si
(sen) têt si
(o) ayt si
(biz) nâmt sin
(siz) sant pûsin
(onlar) aytsem pûsin

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes śtip
(sen) mes śtin
(o) mes tstid
(biz) mes śtpir
(siz) mes śtir
(onlar) mes śtsi

Ya da basit biçem için olumsuzlama;
(ben) mit simes
(sen) têt simes
(o) ayt simes
(biz) nâmt sinmes
(siz) sant pûsinmes
(onlar) aytsem pûsinmes

Eylemler: Zamanlar Görünen Geçmiş Zaman
Zaman ekleri şimdiki zaman için -s ekidir, bundan sonra kişi eki getirilir birinci tür fiillerdeki kişi ekinde bulunan -z sesine bazen dönüşebilir. Burada ikinci grup yani -e ile biten fillere örnek verilmiştir. 

Birinci Grup Fiiller: Örnek olarak “penû-” (ifadeyle zarar vermek) fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) pensem
(sen) penes
(o) pensi
(biz) pensimi
(siz) pensip
(onlar) pensis

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) mez peni
(sen) tez peni
(o) aybes peni
(biz) nâmez penin
(siz) sanez penin
(onlar) aybsemez penin

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pensem
(sen) mes penes
(o) mes pensi
(biz) mes pensimi
(siz) mes pensip
(onlar) mes pensis

İkinci Grup Fiiller: pûse- dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin gelişi değişir;

(ben) pûssi
(sen) pûssin
(o) pûssi
(biz) pûssens
(siz) pûssits
(onlar) pûssind

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) mez pûsi
(sen) tez pûsi
(o) aybes pûsi
(biz) nâmez pûsin
(siz) sanez pûsin
(onlar) aybsemez pûsin

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pûssi
(sen) mes pûssin
(o) mes pûssi
(biz) mes pûssens
(siz) mes pûssits
(onlar) mes pûssind

Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda sên- olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) keśem
(sen) keśen
(o) keśi
(biz) kêśemi
(siz) keśep
(onlar) keśiz

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes keśem
(sen) mes keśen  
(o) mes keśi  
(biz) mes kêśemi  
(siz) mes keśep  
(onlar) mes keśiz  

Aynı fiilin daha az işlek olan başka bir olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) keśemmes
(sen) keśenmes
(o) keśmes
(biz) kêśeymmes
(siz) keśebmes
(onlar) keśimes

Eylemler: Zamanlar Uzak Geçmiş Zaman
Zaman ekleri şimdiki zaman için -y ekidir, bundan sonra kişi eki getirilir. Burada ikinci grup yani -e ile biten fillere örnek verilmiştir. 

Birinci Grup Fiiller: Örnek olarak “penû-” (ifadeyle zarar vermek) fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) penyam
(sen) penyas
(o) penya
(biz) penyami
(siz) penyap
(onlar) peynis

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes penyam
(sen) mes penyas  
(o) mes penya  
(biz) mes penyami  
(siz) mes penyap  
(onlar) mes peynis  

İkinci Grup Fiiller: pûse- dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin gelişi değişir;

(ben) pûsyi
(sen) pûsyin
(o) pûsyi
(biz) pûsyens
(siz) pûsyits
(onlar) pûsyend

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pûsyi
(sen) mes pûsyin
(o) mes pûsyi
(biz) mes pûsyens
(siz) mes pûsyits
(onlar) mes pûsyend

Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda sên- olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) siym
(sen) sey  
(o) śeyt
(biz) śeymi
(siz) śeyni
(onlar) śeyne

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes siym
(sen) mes sey
(o) mes śeyt
(biz) mes śeymi
(siz) mes śeyni
(onlar) mes śeyne  

Eylemler: Zamanlar Sürekli Geçmiş Zaman
Zaman ekleri şimdiki zaman için -n ekidir, bundan sonra kişi eki getirilir birinci tür fiillerdeki kişi ekinde bulunan -i sesi -y sesine dönüşür. Burada ikinci grup yani -e ile biten fillere örnek verilmiştir. 

Birinci Grup Fiiller: Örnek olarak “penû-” (ifadeyle zarar vermek) fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) pennim
(sen) pennis
(o) penni
(biz) pennimi
(siz) pennip
(onlar) pennyis

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pennim
(sen) mes pennis
(o) mes penni
(biz) mes pennimi
(siz) mes pennip
(onlar) mes pennyis

İkinci Grup Fiiller: pûse- dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin gelişi değişir;

(ben) pûsni
(sen) pûsnin
(o) pûsni
(biz) pûsnens
(siz) pûsnits
(onlar) pûsnend

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(ben) mes pûsni
(sen) mes pûsnin
(o) mes pûsni
(biz) mes pûsnens
(siz) mes pûsnits
(onlar) mes pûsnend

Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda sên- olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) śnip
(sen) śnin
(o) śint
(biz) śnipir
(siz) śnir
(onlar) śnis

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes śnip
(sen) mes śnin
(o) mes śint
(biz) mes śnipir
(siz) mes śnir  
(onlar) mes śnis

Eylemler: Zamanlar Geçmişte Gelecek Zaman
Zaman ekleri şimdiki zaman için -l ekidir, bundan sonra kişi eki getirilir. Burada ikinci grup yani -e ile biten fillere örnek verilmiştir. 

Birinci Grup Fiiller: Örnek olarak “penû-” (ifadeyle zarar vermek) fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) penlam
(sen) penlas  
(o) penlay  
(biz) penlaymi  
(siz) penlayp  
(onlar) penlays  

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes penlam
(sen) mes penlas
(o) mes penlay  
(biz) mes penlaymi
(siz) mes penlayp
(onlar) mes penlays

İkinci Grup Fiiller: pûse- dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin gelişi değişir;

(ben) pûslay
(sen) pûslan
(o) pûsli
(biz) pûslens
(siz) pûslits
(onlar) pûslend

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pûslay
(sen) mes pûslan
(o) mes pûsli
(biz) mes pûslens
(siz) mes pûslits
(onlar) mes pûslend

Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda sên- olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) sêlp
(sen) sêlin
(o) sêlt
(biz) sêlpir
(siz) sêlir
(onlar) sêlsi

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes sêlp
(sen) mes sêlin
(o) mes sêlt
(biz) mes sêlpir
(siz) mes sêlir
(onlar) mes sêlsi  

Eylemler: Kipler Emir Kipi
Birinci Grup Fiiller: Örnek olarak “penû-” (ifadeyle zarar vermek) fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(sen) pensô
(o) pene
(siz) pena

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(sen) en pensô
(o) en pene
(siz) en pena
İkinci Grup Fiiller: pûse- dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin gelişi değişir;

(sen) pûsne
(o) pûse
(siz) pûsam

Eğer şahıs belirtilerek belirlilik yaratılmak istenilmişse aşağıdaki gibidir ama bu daha çok konuşmalarda kullanılan, şimdiki zaman için basit bir biçimdir.

(sen) en pûsne
(o) en pûse
(siz) en pûsam

Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda “sên-” olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve “sên-” olmak fiilinin şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(sen) śin
(o) śe
(siz) śam

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(sen) en śin
(o) en śe
(siz) en śam

Eylemler: İstek Kipi
Zaman ekleri şimdiki zaman için -q ekidir, bundan sonra kişi eki getirilir. Burada ikinci grup yani -e ile biten fillere örnek verilmiştir. 

Birinci Grup Fiiller: Örnek olarak “penû-” (ifadeyle zarar vermek) fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) penqam
(sen) penqas
(o) penqa
(biz) penqami
(siz) penqap
(onlar) penqas

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes penqam
(sen) mes penqas
(o) mes penqa  
(biz) mes penqami  
(siz) mes penqap  
(onlar) mes penqas  

İkinci Grup Fiiller: pûse- dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin gelişi değişir;

(ben) pûsha
(sen) pûshan
(o) pûshi
(biz) pûshens
(siz) pûshits
(onlar) pûshend  

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pûsha
(sen) mes pûshan
(o) mes pûshi
(biz) mes pûshens
(siz) mes pûshits
(onlar) mes pûshend

Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda “sên-” olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve “sên-” olmak fiilinin şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) sêqip
(tsen) sêqin
(o) sêqit
(biz) sêhpir  
(siz) sêqir
(onlar) sêhsi

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes sêqip
(sen) mes sêqin
(o) mes sêqit
(biz) mes sêhpir
(siz) mes sêqir
(onlar) mes sêhsi

Eylemler: Koşul Kipi
Zaman ekleri şimdiki zaman için -tsa ekidir, bundan sonra kişi eki getirilir. Burada ikinci grup yani -e  ile biten fillere örnek verilmiştir. 

Birinci Grup Fiiller: Örnek verirsek “penû-” [ penu0- ] (ifadeyle zarar vermek) fiili için ki bu fiil birinci grupta yer alır şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) pentsaym
(sen) pentsays
(o) pentsay
(biz) pentsaymi
(siz) pentsayp
(onlar) pentsays

Aynı fiilin olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pentsaym
(sen) mes pentsays
(o) mes pentsay
(biz) mes pentsaymi
(siz) mes pentsayp
(onlar) mes pentsays

İkinci Grup Fiiller: Örnek vermek gerekirse “pûse-” dua etmek fiilinin çekimi için aşağıdaki biçim kullanılır ve şahıs belirtilmez şahıs belirtilmesi bir tür belirlilik içindir bu biçemde ise eklerin çekimi değişmektedir. “Pûse-” fiili içim (dua etmek) şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) pûstsa
(sen) pûstsan
(o), pûstsay
(biz), pûstsens
(siz), pûstsits
(onlar) pûstsend

Aynı fiilin (pûse- dua etmek) olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes pûstsa
(sen) mes pûstsan
(o), mes pûstsay
(biz), mes pûstsens
(siz), mes pûstsits
(onlar) mes pûstsend

Üçüncü Grup Fiiller: Bu grup düzensiz fiilleri kapsar. Bu filler -e ya da -û ile bitmeyen tüm fiillerdir. Aşağıda “sên-” olmak fiili için ki bu fiil üçüncü grupta yer almaktadır ve “sên-” olmak fiilinin şimdiki zaman çekimi şöyledir;

(ben) sêtsip
(sen) sêtsin
(o), sêtsit
(biz), sêtspir
(siz), sêtsir
(onlar) sêtssi

Aynı fiilin (sên- olmak) olumsuz halinde çekilmesi ise;
(ben) mes sêtsip
(sen) mes sêtsin
(o), mes sêtsit
(biz), mes sêtspir
(siz), mes sêtsir
(onlar) mes sêtssi
           
Eylemsi: Ad Eylemler ve Ortaçlar
Ad Eylemler fiillere getirilen -de son eki ve -i ya da -ap yapım ekleriyle yapılır. Bahsedilen ilk ek sadece fiillerde kullanılırken diğer ekler daha işlektir; 

dri (titremek) dride (titreme)
pûse (dua etmek) pûsi (dua)
 
Pânt Yazı Dilinde Bileşimle Söz Yapımı
Kelimeleri kaynaştırarak yapılan söz yapımı biçimidir ve az işlektir. Bu tür türetmede son kelimenin bitiş sesi harfi tarifi belirler iki kelime hiçbir ek almadan arka arkaya eklenir, genellikle birleşik kelimenin sonunda -n son eki kullanılır: qvinblân “kulağakaçan”  

Pânt Yazı Dilinde Basit İsim Yapımı
Addan basit ad türetmek için isim köklerine -ty (isim, kavram eki) -yba (yer, bölge eki), -û (basit isim eki), -e (basit isim eki) veyahut -dap (çokluk barındıran isim eki) gibi soneklerle yapılabilmektedir. Bu ekler kelimenin harfi tarif son eki çıkarılarak bu ekler getirilmesi yoluyla elde edilmekteydi. Bu türetmede harfi tarif yine sonekle belirtilir. Eylemdense -de (fiilden) -zek (eylemden basit türetme) iki basit sonekleriyle isim yapılmaktaydı.

Pânt Yazı Dilinde Gelişkin İsim Yapımı
Pânt Lisanında, kelime gövdelerinin birleşmesiyle isim türetildiği gibi, kelime gövdelerinin sonuna getirilen çeşitli son ek mevcuttur. Bunları saymak gerekirse;

-tsti (nesne, bölge, yüzey); Bu ek genelde nesne gruplarını tanımlar. Genelde nesne gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “ar” (daire) kelime gövdesine bu son ek getirilerek “atsti” (merkez) kelimesi türetilir. Başka bir örnek vermek gerekirse; “alâsp” (kısrak) kelime gövdesine bu son ek getirilerek “altsti” (Kısrak ülkesi, eski bir yayla bölgesinin ismi) kelimesi türetilir.
-mant (yer, yön, burası); Bu ek genelde yer, yön gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “haśe” (gedik, mağara oyuğu) kelime gövdesine bu son ek getirilerek “haśmant” (giriş, metin girizgâhı) kelimesi türetilir.
-śaht (ne, nesne); Bu son ek genellikle belirli bir nesne grubunu tanımlar. Genelde nesne gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; Sakvagin Klasik Dilinden (Hammad) gelen “tôlety” (sarılmış) kelime gövdesine bu son ek getirilerek “tôlśaht” (sarmal) kelimesi türetilir.
-qir (kimse, kim, şahıs); Bu ek genelde kişi gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “tarna” (kural) kelime gövdesine bu son ek getirilerek “tarnaqir” (hâkim) kelimesi türetilir.
-uti (o, başkası); Bu ek genelde yabancılaştırma, öbürünü gösterme kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “tyû” (fazlalık) kelimesinden, ty- kelime gövdesine “tyuti” (fazla ürün ya da nesne, üretim fazlası) kelimesi türetilmiştir.
-isp (burası); Bu ek genellikle yer, yön gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; ba-  (yön) kelime gövdesine “bayisp” (yön gösteren işaret taşı) kelimesinin türetilmesinde olduğu gibi.
-se (burası); Bu ek genellikle yer, yön gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; made fiil kökünden gelen mad- (yön) kelime gövdesine “madse” (toplantı odası, oturma yeri ya da odası) kelimesinin türetilmesinde olduğu gibi.
-tsibya (gelişme); Bu ek genelde gelişen kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; ba- (yön) kelime gövdesine “batsibya” (binaların yapıldığı kutsal yön, kutsanma duası için dönülen yön) kelimesinin yapımında olduğu gibi.
-htsi (gelişme); Bu ek genelde gelişen kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; dah- (biçim) kelime gövdesine “dahtsi” (müsfette) kelimesinin yapımında olduğu gibi.
-htse (gelişme); Bu ek genelde gelişen kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “handapzek” (orman) kelimesinin gövdesine eklenerek “handahtse” (koruluk) kelimesi türetilir.
-sin (gelişme, büyüme); Bu ek genelde gelişen kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “pnû” (esmerlik) kelimesinin gövdesine eklenerek “pnesin” (zenci ırkı) kelimesi türetilir. 
-ahe (kimse, kim, şahıs); Bu ek genelde gelişen kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “kêmuś” (yüz tüyü) kelimesinin gövdesine eklenerek “kêmahe” (çene altında bırakılan kısa sakal) kelimesi türetilir. 
-pa (açıklık); Bu ek genelde açılarak gelişen ya da dışa açılan kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “tûlb” (donukluk) kelimesinin gövdesine eklenerek “tûpa” (altında su görünen göl üzeri donuk alanları, kristallerin donuk yüzeyi, buzlu cam, opak cam) kelimesi türetilir. 
-pe (açıklık); Bu ek genelde açılarak gelişen ve ya dışa açılan kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “nâhtes” (gece) kelimesinin gövdesine eklenerek “nahtêpe” (Ay ışığı altındaki gece, parlak gece) kelimesi türetilir. 
-pants (açıklık); Bu ek genelde açılarak gelişen ve ya dışa açılan kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “dvâs” (ikilik, düalist düşünce) kelimesinin gövdesine eklenerek “dvapants” (düalist görüşe geçmiş kimse, kurum) kelimesi türetilir. 
-ptse (arkası); Bu ek genelde nesnelerin arkaya açılan tarafları ile ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “qûy” (ağızcık, ağız açıklığı) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “qûptse” (anüs) kelimesinde olduğu gibi.
-bśa (arka üstü); Bu ek genelde nesnelerin arkaya üstü tarafları ile ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “demb” (diş) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “debśa” (damak) kelimesinde olduğu gibi.
-lesty (değerli); Bu ek genelde değer yüklenen nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “tsqêl” (parlaklık) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “tsqlesty” (ham elmas) kelimesinde olduğu gibi.
-pahants (pay); Bu ek genelde bir bütünün payı, kısmı olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “kir” (kitap tomarı) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “kirpahants” (risale) kelimesinde olduğu gibi.
-pahe (pay); Bu ek genelde bir bütünün bir kısmı olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “mahentse” (büyüklük, görkem) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “mahentspahe” (görkemi paylaşan kişi, kral naibi veya veliaht için kullanılan ululama kelimesi) kelimesinde olduğu gibi.
-bra [ -bra6 ] (yük); Bu ek genelde yük olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “tsûnt” [ 1und6 ] (çevre, çevreleyen) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “tsûnbra” [ 1unbra6 ] (tüm sosyal yükümlülüklerden her biri, ahlak kurallarından biri, töre) kelimesinde olduğu gibi.
-bre (yük); Bu ek genelde yük olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “hânts” (yeşillik) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “hânbre (bir tür tütün ve çayır vergisi) kelimesinde olduğu gibi.
-pi (oluş, olmak); Bu ek genelde oluşla ilgili nesneler ile kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “âni” (bir) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “ânipi” (bir olan, tek olan, eşsiz olan) kelimesinde olduğu gibi.
-pir (oluş, olmak); Bu ek genelde oluşla ilgili nesneler ile kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “nêtvant” (yeni) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “nêtvapir” (yeni olan) kelimesinde olduğu gibi.
-pnû (oluş, olmak); Bu ek genelde oluşla ilgili nesneler ile kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “paidi” (kötü şans) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “paidpnû” (kötü şansı olan) kelimesinde olduğu gibi.
-yû (oluş, olmak); Bu ek genelde oluşla ilgili nesneler ile kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “dhir” (yiğit) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “dhiryû” (yiğit olan) kelimesinde olduğu gibi.
-tsya (oluşun nasılı, olmak); Bu ek genelde oluşun nasıl olduğuyla ilgili nesneler ile kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “dhir” (yiğit) kelimesinin gövdesine eklenerek türetilen “dhirtsya” (yiğitliğe neden olan, yiğit yetiştiren, eğiten kişi, kılıç ustası) kelimesinde olduğu gibi.
-drya (uzun oluş, olmak); Bu ek genelde oluşun nasıl olduğuyla ilgili nesneler ile kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “fit” (çok) kelime gövdesine eklenerek türetilen “fidrya” (çok uzun olan, salkım söğüt) kelimesinde olduğu gibi.
-dra (uzak oluş, olmak); Bu ek genelde oluşun nasıl olduğuyla ilgili nesneler ile kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “mahe” (büyük) kelime gövdesine eklenerek türetilen “mahedra” (ölümden sonra gidilen Araf, ruhların doğumdan önce durduğu alem) kelimesinde olduğu gibi.
-ârś (sıcak oluş, sıcak olmak); Bu ek genelde oluşun sıcak olduğuyla ilgili nesneler ile kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “kar” (taş) kelime gövdesine eklenerek türetilen “kârś” (lav taşı, lav, tüf taşı) kelimesinde olduğu gibi.
-ame (sıcak oluş ya da sıcaktan soğuğa); Bu ek genelde oluşun sıcak olduğuyla ya da sıcakken soğumuş olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek verirsek; “kar” (taş) kelime gövdesinden türetilen “karame” (granit) kelimesinde olduğu gibi.
-hlir (almak); Bu ek genelde alınmış olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “daht” (içinden) kelime gövdesine eklenerek türetilen “dahlir” (içinden alınmış, mumya için içi boşaltılan, iç boşaltma eylemi) kelimesinde olduğu gibi.
-ma (tüm, hepsi); Bu ek genelde alınmış olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; a- (dairevi) kelime gövdesine “ama” (küre) kelimesinin yapımında olduğu gibi. 
-syû (güçlü olan); Bu ek genelde alınmış olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “da” (ten) kelime gövdesiyle türetilen “dasyû” (güçlendirilmiş deri) kelimesinde olduğu gibi.
-tsvahnt (canlı kimse, canlı); Bu ek genelde canlı olan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “gû” (dil) kelime gövdesine ekleyerek türetilen “gûtsvahnt” (dille canlandırılmış, büyü ile can verilmiş varlık) kelimesinde olduğu gibi.
-aba (yukarı); Bu ek genelde yukarıda bulunan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “pôl” (boyunca) kelime gövdesine ekleyerek türetilen “pôlaba” (yukarı boyunca) kelimesinde olduğu gibi.
-erś (çekmek); Bu ek genelde yukarıda bulunan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “tarna” (kural) kelime gövdesine ekleyerek türetilen “tarnerś” (kuralara uymakla yükümlü keşiş adayı çömez) kelimesinde olduğu gibi.
-sire (süt, sütsü); Bu ek genelde yukarıda bulunan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “hânts” (yeşillik) kelime gövdesine ekleyerek türetilen “hânsire” (bitki sütü) kelimesinde olduğu gibi.
-usi (kuru); Bu ek genelde yukarıda bulunan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “ant” (dalga) kelime gövdesinden türetilen “antusi” (çöldeki kumun üstünde kalan rüzgar izi) kelimesinde olduğu gibi.
-ase (güç); Bu ek genelde yukarıda bulunan nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “ayin” (erken olgunlaşmış) kelime gövdesinden türetilen “aynase” (olgunlaşmamış güç) kelimesinde olduğu gibi.
-psye (köpük, artık madde); Bu ek genelde köpüklenen, artan, artık nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “kâma” (zevkli) kelime gövdesinden türetilen “kâmpsye” (köpüklü şarap) kelimesinde olduğu gibi.
-hâś (ev); Bu ek genelde eve ait nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “âhe” (buğday) kelime gövdesinden türetilen “âhhâś” (buğday ambarı) kelimesinde olduğu gibi.
-hta (ev); Bu ek genelde eve ait nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “vâtir” (babaya ait olan) kelime gövdesinden türetilen “vâhta” (baba ocağı, baba evi; daha çok kadınlar için kullanılır) kelimesinde olduğu gibi.
-anta (olumsuz, hayır, olmayan); Bu ek olumsuzluğa ait nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “kamdap” (akmak, kavuşmak) fiil gövdesinden türetilen “kamdanta” (kavuşamamış, iman etmemiş, iman hakkında bilgisi olmayacak derecede cahil, cahil) kelimesinde olduğu gibi.
-zek (olmuş, sahip); Bu ek genelde olmuşa ait nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “kamdap” (akmak, kavuşmak) fiil gövdesinden türetilen “kamdapzek” (iman etmiş, meleklere inanan) kelimesinde olduğu gibi.
-tahi (tohum); Bu ek genelde oluşmuşa ait nesnelerle ilgili kavram gruplarını tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “ani” (tanrısal birlik) kelime gövdesinden türetilen “antahi” (hayat monadı) kelimesinde olduğu gibi.
-uaś (ses); Bu ek genelde sese ait nesnelerle ilgili kavramları türetmek konusunu tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “made” (toplanmak) kelime gövdesinden türetilen “maduaś” (çan) kelimesinde olduğu gibi.
-vari (bitki); Bu ek genelde bitkilere ait nesnelerle ilgili kavramları türetmek konusunu tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “maduaś” (çan) kelime gövdesinden türetilen “madvari” (çançiçeği) kelimesinde olduğu gibi.
-mihte (seçmek); Bu ek genelde seçilmişe ait nesnelerle ilgili kavramları türetmek konusunu tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “ap” (düğüm atmak) kelime gövdesinden türetilen “apmihte” (örgü) kelimesinde olduğu gibi.
-aś (parlak, ışıklı); Bu ek genelde ışığa ait nesnelerle ilgili kavramları türetmek konusunu tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “bâr” (iyi) kelime gövdesinden türetilen “bâraś” (sunakta yakılan ateş ya da mum, meleklerin taşıdığı tanrısal ışık, adak mumu) kelimesinde olduğu gibi.
-or (eylem); Bu ek genelde eyleme ait nesnelerle ilgili kavramları türetmek konusunu tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “bâr” (iyi) kelime gövdesinden türetilen “bâror” (iyi eylem, sevap, alicenaplık) kelimesinde olduğu gibi.
-mha (maya); Bu ek genelde mayalanmaya ait nesnelerle ilgili kavramları türetmek konusunu tanımlar. Örnek vermek gerekirse; “pe” (ekmek, peksimet) kelime gövdesinden türetilen “pemha” (ekmek mayası, mayalı ekmek) kelimesinde olduğu gibi.